De echte gordelstaarthagedissen

De echte gordelstaarthagedissen zijn een geslacht binnen de familie gordelstaarthagedissen.  Alle soorten hebben een duidelijk afgeplat lichaam.  De kop is erg breed en draagt naar achteren wijzende stekels aan de achterzijde van de kop.  Het gehele lijf is bedekt met verharde platen om zich te beschermen.  Aan de flanken is een stekelachtige rij schubben aanwezig.  De kleur gaat van zandbruin tot donkerbruin.  Door de zwarte kleur kunnen de dieren sneller zonnewarmte opnemen.  Er zijn ook soorten die bruin zijn met heldere witte vlekken. 

De staart heeft ringvormige schubben die vergrote stekels dragen.  De staart kan worden afgeworpen, maar dat gebeurt bijna nooit.  Dat komt omdat die  slechts langzaam weer aangroeit in vergelijking met andere groepen van hagedissen.  De verschillende soorten kunnen worden onderscheiden aan het aantal schubbenrijen aan de bovenzijde van de rug. 

De dieren komen voor in grote delen van Afrika, ten zuiden van de Sahara.  De hagedissen leven in de landen Angola, Botswana, Congo, Ethiopië, Kenia, Malawi, Mozambique, Namibië, Swaziland, Tanzania, Zambia, Zimbabwe en Zuid-Afrika.  Ze leven in droge, schrale gebieden met een zanderige of een rotsachtige ondergrond.  Ze hebben schuilplaatsen nodig zoals rotsspleten en kieren tussen stenen.  Alle soorten zijn bodembewoners, op enkele uitzonderingen die soms in bomen klimmen. 

Echte gordelstaarthagedissen leggen geen eieren, maar de jongen komen in een dun vliesje ter wereld waar ze vrijwel direct uit kruipen.  Alle soorten zijn dagdieren en jagen op insecten, slakken, kikkers, hagedissen en miljoenpoten.  Ook planten worden soms gegeten.  Vijanden van deze hagedissen zijn roofvogels en rovende zoogdieren.  De staart wordt gebruikt bij de verdediging.  Ze barricaderen met hun stekelige staart het hol waarin ze leven.  Andere dieren riskeren het niet om dat hol dan binnen te dringen. 

Echte gordelstaarthagedissen komen soms in grote groepen van duizenden dieren voor, maar ook alleen of in paartjes.  Ze staan bekend als taai en zijn makkelijk als huisdier te houden. 

foto’s : stankova, gnu free, marek scszepanek, sebaho, haplochromis